SÜDGE alıştırma soruları

Doğru cevap: B. Etanol merkezi sinir sistemini baskılayan bir maddedir. Az miktarda gevşeme ve rahatlama verir; doz arttıkça uyku hali, bilinç kaybı, koma ve ölüm gelebilir.

Doğru cevap: A. Aç karnına içilen alkol kanda yaklaşık 30–90 dakikada en yüksek düzeye çıkar. Yemek, mide boşalmasını geciktirdiği için bu süreyi uzatır ve emilimi yavaşlatır.

Doğru cevap: C. Alkol dehidrogenaz etanolü asetaldehite çevirir; bu zehirli ara ürün sonra aldehit dehidrogenazla asetata dönüştürülür. Yıkımın büyük kısmı karaciğerde olur.

Doğru cevap: A. Tiamin eksikliği beyne zarar vererek Wernicke-Korsakoff sendromuna yol açabilir. Wernicke evresinde zihin karışıklığı ve hareket uyumu bozulur; Korsakoff evresinde yeni bilgi öğrenilemez ve ciddi bellek kaybı görülür.

Doğru cevap: B. Karaciğer hasarı basamak basamak ilerler: önce yağlanma, sonra alkole bağlı hepatit (iltihap), ardından kalıcı sertleşme olan siroz. Bu zeminde karaciğer kanseri de gelişebilir.

Doğru cevap: C. Alkol bağışıklık sistemini zayıflatır ve yaraların, kırıkların iyileşmesini yavaşlatır. Kalp kası zayıflığı, pankreatit ve mide-bağırsak kanaması ise alkolün bilinen zararlarıdır.

Doğru cevap: A. Promil, 1 litre kandaki alkolün gram cinsinden miktarıdır: 1 promil, 1 litre kanda 1 gram alkol demektir. Aynı değer 100 ml kanda 100 mg (100 mg/dl) olarak da yazılır.

Doğru cevap: C. 0,50 promilde her litre kanda 0,5 g alkol bulunur; 6 litrede 6 × 0,5 = 3 g eder. Bu yalnızca kandaki miktardır; alkol bütün vücut suyuna dağıldığı için vücuttaki toplam alkol bundan fazladır.

Doğru cevap: D. "50 promil" aslında 100 ml kanda 50 mg (50 mg/dl) demektir; doğru gösterimi 0,5 promildir. Aynı şekilde "20 promil" 0,2 promil anlamına gelir.

Doğru cevap: B. Kurs materyaline göre 0,8 promilde kas koordinasyonu ve araç kullanma becerisi kesin olarak kaybolur. Güncel kaynaklara göre muhakeme, koordinasyon ve tepki hızındaki bozulma bundan önce, 0,5–1,0 promil aralığında başlar.

Doğru cevap: C. Kan alkolü 3 promil civarına çıktığında çoğu kişide bilinç kaybı görülür ve solunum yavaşlar. 4 promilin üstünde koma, solunumun ve kalbin durması gelebilir.

Doğru cevap: A. Yüksek dozda alkol beyindeki solunum merkezini baskılar; solunum yavaşlar ve durabilir. Bazen ölüm kalp ritim bozukluğuyla da olur.

Doğru cevap: A. Sürekli dikkat, yolculuk boyunca dikkati yola ve araca vermektir; yolcuyla uzun ve hararetli bir tartışma bunu bozar. Seçici dikkat tek bir önemli uyarana (öndeki aracın fren lambası gibi) odaklanmak, bölünmüş dikkat ise birçok uyaranı aynı anda izlemektir.

Doğru cevap: C. Kurs materyali tepki hızını trafikte hatalardan kaçınmak için en önemli psikomotor beceri sayar; örneğin aniden yola çıkan yayaya çarpmamak için ayağı gazdan çekip frene basmak. Alkol düşük dozda bile el-ayak-göz uyumunu bozarak tepki süresini uzatır.

Doğru cevap: B. Kurs materyaline göre algı düşük-orta dozda, 0,2–0,4 promilden itibaren bozulur: görme ve işitme keskinliği azalır, hareket eden araçların hızı ve uzaklığı olduğundan az tahmin edilir. Kurs kâğıtlarında bu aralık "20–40 promil" diye yazılır.

Doğru cevap: C. Kurs materyalindeki basamaklar: 0,2 promilde 2, 0,5–0,9 promilde 11, 1 promilde 48, 1,5 promilin üstünde 300–600 kat. Güncel çalışmalar daha düşük katsayılar verse de riskin düşük dozda başlayıp promille katlanarak arttığı konusunda aynı yöndedir.

Doğru cevap: D. HAYAL; Hatalı sollama, Aşırı hız, Yakın takip, Alkollü araç kullanma ve Lastikler sözcüklerinin baş harflerinden oluşur. Emniyet kemeri önemli bir güvenlik önlemidir ama bu kısaltmada yer almaz.

Doğru cevap: A. TÜİK 2025 kaza istatistiklerinde en sık sürücü kusuru hızı yol, hava ve trafik koşullarına uydurmamaktır. DSÖ'ye göre ortalama hızdaki her %1 artış ölümlü kaza riskini %4 artırır.

Doğru cevap: A. KTK md. 48'e göre ilk ihlalde ehliyet 6 ay geri alınır ve idari para cezası verilir. İkinci ihlalde süre 2 yıl olur ve SÜDGE gerekir; üçüncü ve sonraki ihlallerde her seferinde 5 yıldır.

Doğru cevap: C. 7574 sayılı Kanunla değişen KTK md. 48/9'a göre ölçüm yaptırmayan sürücüye 150.000 TL ceza verilir ve ehliyeti 5 yıl geri alınır. Kurs materyalindeki "2 yıl geri alma" eski düzenlemedir; tutar her yıl yeniden değerleme oranında artar.

Doğru cevap: B. 1,00 promilin üzerindeki sürücü hakkında ayrıca TCK md. 179/3 uygulanır; bu fıkra altı aydan iki yıla kadar hapis öngörür. KTK md. 48'in kendisinde hapis cezası yoktur.

Doğru cevap: A. Alkol uykuya dalmayı kolaylaştırır ama gecenin ikinci yarısında uyku bölünür; ilk REM uykusu gecikir, orta ve yüksek dozda toplam REM azalır. Sonuç, süre olarak yeterli ama dinlendirmeyen bir uykudur.

Doğru cevap: B. Alkolün bedene verdiği zararın çoğu yıllar içinde birikir, ama ruh hâline ve davranışa etkisi ilk kadehte başlar. DSÖ de etanolü zihinsel süreçleri etkileyen psikoaktif bir madde olarak tanımlar.

Doğru cevap: C. Alkol, beyinde bilginin kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe aktarılmasını geçici olarak engeller; kişi uyanıktır ama beyni yeni anı kaydetmez. Buna bellek boşluğu (blackout) denir ve yaralanma riskini artırır.

Doğru cevap: A. Trafik ortamı birbiriyle kesişen üç öğeden oluşur: insan (sürücü, yaya, yolcu), araç ve çevre (yol, işaretler, hava koşulları). Sürücü, yolcu ve yaya bu öğelerden yalnızca insanı oluşturur.

Doğru cevap: B. Kurs materyalinde genel motivasyon, sürücünün o anki ruh hâli olarak tanımlanır. Yorgunluk, uyku, alkol ve ilaç genel fizyolojik duruma; zihinsel ve psikomotor süreçler sürücülük performansına; risk algısı kişiliğe girer.

Doğru cevap: D. KTK md. 3'e göre sürücü, karayolunda motorlu ya da motorsuz bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişidir. Tanım ehliyete, araç sahipliğine ya da aracın motorlu olmasına bağlı değildir.

Doğru cevap: C. Güvenlik kurallarını kasten ve bilerek uygulamamak ihlaldir; hız sınırını bilerek aşmak, duramayacak kadar yakın takip etmek ve alkollü araç kullanmak bu gruptadır. İhlaller aynı zamanda yasaya aykırıdır.

Doğru cevap: B. Hata, planlanmadan ve istenmeden yapılan, genellikle yanlış bir karardan ya da yetersiz gözlemden doğan performans yanlışıdır ve tehlikeli olabilir. Sürücü kuralı bilerek çiğnemediği için bu bir ihlal değildir.

Doğru cevap: D. Alkol kişinin kendi durumunu doğru değerlendirme becerisini de bozduğu için karar içmeden önce verilmelidir. Kahve alkolün etkisini gidermez; mesafenin kısa olması da riski ortadan kaldırmaz.

Doğru cevap: A. Riskli sürücülüğün başında aşırı hız, trafik ihlalleri ve alkollü araç kullanma gelir; üçü birleştiğinde kaza riski en yüksek noktaya çıkar. Hızın etkisi tek başına bile büyüktür.

Doğru cevap: C. EGM'ye ve kurs materyaline göre her sürücü her 90–120 dakikada bir dikkat azalması yaşar. Yorgunluk ve uykusuzluk bu süreyi kısaltır; tek gerçek çare yeterli uyku ve düzenli moladır.

Doğru cevap: B. A tipi kişilik sabırsızlık, zaman baskısı, rekabet ve düşmanlıkla tanımlanır. Bir Fransız kohortunda A tipi puanı yüksek olanların ciddi trafik kazası riski 1,48 kat bulundu; B tipi ise sakin, aceleye kapılmayan kişiliktir.

Doğru cevap: B. Başta alkolle ilgisi olmayan bir uyaran, alkolle tekrar tekrar birlikte yaşandığında tek başına içme isteği uyandırmaya başlar; buna koşullanma denir. Bu öğrenme yıllarca sürebilir.

Doğru cevap: C. Kurs materyali klinik aşamaları deneme, düzenli kullanım, günlük kullanım ve bağımlılık olarak sıralar. Bu herkes için kaçınılmaz bir yol değildir, ama sınavda bu sırayla sorulur.

Doğru cevap: D. Kazasız biten her alkollü yolculuk bir ödül gibi işler ve davranışın tekrarlanma olasılığını artırır. Bu güven alışılmış ortama bağlıdır; farklı bir yol ya da beklenmedik bir durumda kaza riski artar.

Doğru cevap: D. Kahve, soğuk duş ya da yürütmek zehirlenmeyi geçirmez, durumu kötüleştirebilir. Doğrusu kişiyi yalnız bırakmamak, bilinci kapalıysa kusmuk soluk yoluna kaçmasın diye yan yatırmak ve gerekirse 112'yi aramaktır.

Doğru cevap: A. Metanol zehirlenmesi ilk saatlerde sarhoşluk gibi görünür, ardından belirtisiz bir dönem gelir; sonra baş ağrısı, kusma ve görme bozuklukları başlar. Kalıcı körlük ve ölüm görülebileceği için görme bozulduysa hemen acile başvurulmalıdır.

Doğru cevap: B. Alkol karaciğerin kana şeker vermesini engeller ve kan şekeri düşebilir. Bu risk çocuklarda yüksektir; tehlikeli düşüş nöbete ve komaya yol açabilir, hastanede damar yoluyla şekerli sıvı verilir.

Doğru cevap: B. Kurs materyaline göre fiziksel bağımlılığın sonuçları tedaviyle kısa sürede giderilir; asıl sorun daha uzun süren ruhsal bağımlılıktır. İkisi çoğu zaman birlikte görülür.

Doğru cevap: C. Kullanmayı sürdürme evresinde kişi bu düşüncelerle içmeye devam eder. Sekiz basamak sırasıyla hazırlık, ilk kullanım, sürdürme, ilerleme, bırakma, tekrar kullanmayı düşünme, tekrar kullanım ve tekrar başlamadır.

Doğru cevap: A. Kurs materyali bağımlılığı şeker hastalığına benzetir: kurala uyulduğu sürece sorun yoktur, alkol alınınca hastalık hızla canlanır. Güncel kaynaklar da bağımlılığı geri dönüşleri sık ama tedavi edilebilen bir hastalık olarak tanımlar.

Doğru cevap: A. Alkole tolerans geliştiren kişi, benzer yatıştırıcı etkisi olan sakinleştirici ve uyku ilaçlarına da dirençli hale gelir; buna çapraz tolerans denir. Bu yüzden normal dozdaki uyku ilacı yetmeyebilir.

Doğru cevap: B. Farmakokinetik (metabolik) toleransta karaciğer enzimleri uyarılır ve alkol daha hızlı yıkılır. Aynı enzimler bazı ilaçları da hızlı yıkabildiği için ilaçların etkisi değişebilir.

Doğru cevap: C. Hücresel toleransta sinir sistemi yüksek kan alkolüne uyum sağlar. Kurs materyaline göre bazı kişiler 2,5–6 promil (250–600 mg/dl) kan alkolünde uyanık kalabilir; bu, alkolün zarar vermediği anlamına gelmez.

Doğru cevap: B. Zihinsel süreçleri etkileyen maddelere psikoaktif madde denir; Dünya Sağlık Örgütü alkolü ve nikotini de bu gruba dahil eder. Psikoaktif maddelerin yasa dışı olanlarına uyuşturucu denir.

Doğru cevap: D. Esrar, eroin, morfin, kokain ve amfetamin uyuşturucu örnekleridir. Antibiyotik enfeksiyon tedavisinde kullanılan bir ilaçtır, uyuşturucu değildir.

Doğru cevap: E. Sakinleştiriciler, uyku ilaçları, sara ilaçları, antidepresanlar, antipsikotikler, tansiyon ve grip ilaçları alkolle birlikte uyuşukluk, baş dönmesi ve hareket kontrolünde bozulma yapabilir. Kullanılan ilacın alkolle etkileşip etkileşmediğini en doğru hekim ya da eczacı söyler.

Doğru cevap: A. Kurs materyaline göre belirtiler ani kesilmeden 4–36 saat sonra başlar. Güncel kaynaklarda ilk belirtiler çoğunlukla 6–24 saat içinde görülür.

Doğru cevap: B. Yoksunluk nöbetleri genellikle bütün vücudu tutan jeneralize tonik-klonik nöbetlerdir ve çoğunlukla ilk 48 saatte görülür. Nöbetin kafa travması ya da inme gibi başka nedenleri de olabileceği için her nöbet doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Doğru cevap: C. Yoksunluktaki algı bozuklukları üç türdür: işitsel (olmayan sesleri duymak), görsel (böcek, fare görmek) ve dokunsal (üzerinde böcek yürüyormuş gibi hissetmek).