SÜDGE çıkmış sorular

Doğru cevap: C. İçkilerdeki alkol etil alkoldür (etanol). Metil alkol (metanol) içilmez; sahte ve kaçak içkilerde bulunur ve körlüğe, hatta ölüme yol açabilir.

Doğru cevap: A. Vücuda giren alkolün yaklaşık %90'ı yıkılır ve bunun büyük kısmı karaciğerde olur. Nefes, ter ve idrarla değişmeden atılan pay %10'un altındadır.

Doğru cevap: D. Kandaki alkol düzeyini içilen miktar, içme hızı, cinsiyet, vücut ağırlığı ve midenin dolu ya da boş olması birlikte belirler. Bu yüzden aynı miktarı içen iki kişinin promili farklı çıkabilir.

Doğru cevap: A. Yüksek dozda alkol beynin solunumu yöneten bölgelerini baskılar; nefes yavaşlar, hatta durabilir. Diğer şıklar yanlıştır: alkol bağışıklığı zayıflatır, cinsel performansı düşürür ve kanser nedenleri arasındadır.

Doğru cevap: A. Uzun süre çok içenlerde B1 vitamini (tiamin) eksikliği gelişir. Bu eksiklik, kalıcı bellek bozukluğuna yol açabilen Wernicke-Korsakoff sendromunun nedenidir.

Doğru cevap: B. Alkol plasentadan kolayca geçer ve kısa sürede bebeğin kanındaki alkol annenin kanındakiyle neredeyse eşitlenir. Bebeğin karaciğeri alkolü çok yavaş yıktığı için etki daha uzun sürer; gebelikte güvenli bir alkol miktarı yoktur.

Doğru cevap: A. Bir kutu bira (330 ml, %5) yaklaşık 13 gram saf alkol içerir; 80 kilo civarındaki bir erkekte bu, kanda yaklaşık 0,2 promile karşılık gelir. Değer kiloya, cinsiyete ve aç ya da tok olmaya göre değişir; kadınlarda aynı içki daha yüksek promil yapar.

Doğru cevap: B. Sınavda beklenen cevap b, ama gerekçesi tam doğru değil: nefes testi, kandaki alkolün akciğer havasına geçmesine ve kan ile nefes arasındaki sabit orana dayanır. Bu sayede kan almadan, hızlıca kandaki alkol tahmin edilir; a şıkkı ise tamamen yanlıştır, alkol kana karışır.

Doğru cevap: A. Alkolmetre nefesteki alkolü ölçerek kandaki alkol düzeyini tahmin eden cihazdır. Promil bir ölçü birimidir, cihaz değildir.

Doğru cevap: A. Kanda 4–6 promil alkol, tolerans geliştirmemiş çoğu insan için ölümcüldür; solunum ve kalp durabilir. Sınav kâğıdında bu değer "400–600 promil" diye yazılmıştı; bu aslında 100 ml kanda 400–600 mg (mg/dl) demektir.

Doğru cevap: B. Bir uyaranın ortaya çıktığı an ile ona verilen yanıt arasındaki süreye tepki süresi denir; sınavda "tepki hızı" olarak geçer. Alkol bu süreyi uzatır, sürücü frene geç basar.

Doğru cevap: A. Alkol görmeyi keskinleştirmez; tersine düşük düzeylerden itibaren hareketli bir hedefi gözle izleme becerisini bozar. Aşırı özgüven, muhakeme bozukluğu ve kontrol kaybı ise alkolün bilinen etkileridir.

Doğru cevap: D. Dikkat, algı, muhakeme ve tepki hızı araç kullanırken anlık işleyen ve alkolün bozduğu süreçlerdir. Zekâ ise kalıcı bir genel yetenektir, bu süreçler arasında sayılmaz.

Doğru cevap: D. Trafik güvenliği eğitim, araç ve yolun teknik durumu, yasal düzenleme ve denetimle sağlanır; devletin 2021-2030 Karayolu Trafik Güvenliği Strateji Belgesi de bu alanlara dayanır. Araç üretimini azaltmak bu yöntemlerden biri değildir.

Doğru cevap: C. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kask ve emniyet kemeri kazada ölüm riskini büyük ölçüde azaltır. Alkol ise hem kaza olasılığını hem de kazanın ağırlığını artırır.

Doğru cevap: D. KTK md. 48/5'e göre bu yasağı üçüncü ve daha fazla kez ihlal edenin ehliyeti her seferinde 5 yıl geri alınır ve 150.000 TL idari para cezası verilir. KTK md. 48'de hapis cezası yoktur; kandaki alkol 1,00 promilin üstündeyse ayrıca TCK md. 179/3 uygulanır.

Doğru cevap: A. Hususi otomobil sürücüleri için yasal sınır 0,50 promildir; taksi, dolmuş, otobüs gibi diğer araçlarda 0,20 promildir (KTK md. 48, KTY md. 97). Kâğıtlarda geçen "50 promil" gündelik bir yazımdır, doğrusu 0,50 promil.

Doğru cevap: D. KTK md. 48/11'e göre alkollü araç kullandığı için ehliyeti 5 yıl içinde ikinci kez geri alınan sürücüler SÜDGE'ye gönderilir. Üçüncü ve sonraki seferlerde psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi istenir.

Doğru cevap: A. Tepki hızı, algı ve dikkatin bozulması kişinin kendi zihinsel işlevleriyle ilgili etkilerdir. Aile, iş ve arkadaşlık ilişkilerinin bozulması ise alkolün toplumsal etkisidir.

Doğru cevap: B. Alkol az miktarda geçici rahatlama ve iyilik hissi verebilir; ama miktar arttıkça mutsuzluk, kaygı, depresyon ve zehirlenme getirir. Alkol sinir sistemini baskılayan bir maddedir.

Doğru cevap: A. KTK md. 3'e göre karayolu, trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır. Trafik ise bu yolda yaya, hayvan ve araçların hal ve hareketidir.

Doğru cevap: B. KTK md. 3'e göre iki ya da daha fazla karayolunun kesiştiği veya birleştiği ortak alan kavşaktır.

Doğru cevap: A. KTK md. 3, karayolunda hareket halindeki bir ya da birden fazla aracın karıştığı ve ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanan olayı trafik kazası olarak tanımlar.

Doğru cevap: D. Sürücülerin çoğu kendini ortalamadan daha becerikli ve daha az riskli görür; bu iyimserlik yanılgısı alkollüyken direksiyona geçmeyi kolaylaştırır. Diğer şıklar insanı riskten uzak tutan tutumlardır.

Doğru cevap: D. Sabırsızlık, dalgınlık, öfke ve saldırganlık trafikte hata ve ihlallere yol açan davranışlardır. Tehlikenin farkında olmak ise düşük riskli sürücünün özelliğidir.

Doğru cevap: B. Trafik psikolojisinde bilerek ve isteyerek yapılan kural çiğnemeye ihlal denir, bilerek hız sınırını aşmak gibi. İstemeden yapılan yanlışlar ise hata ya da dalgınlıktır.

Doğru cevap: C. Heyecan arama eğilimi ergenliğin sonunda zirve yapar; genç sürücüler aynı promilde daha yaşlı sürücülere göre çok daha yüksek ölümlü kaza riski taşır. En yüksek risk genç erkeklerdedir.

Doğru cevap: D. Alkollü sürücüde korku azalır, risk alma eğilimi ve kaza ihtimali artar. Düzgün ve dengeli davranış alkolün etkisinin tam tersidir.

Doğru cevap: B. Yorgunluk, uykusuzluk ve alkol dikkati ve tepkiyi bozarak sürücülük kapasitesini düşürür.

Doğru cevap: C. Hoş bir sonuç veren (neşe) ya da hoş olmayan bir durumu ortadan kaldıran (kaygı) davranış pekişir ve tekrarlanır. Alkolün kısa süreli rahatlatıcı etkisi içme davranışını bu iki yoldan da güçlendirir.

Doğru cevap: D. Alkol dikkati ve tepkiyi bozar, kimseyi daha iyi sürücü yapmaz. Diğer ifadeler doğrudur: içmek öğrenilen bir davranıştır ve erken yaşta başlamak ileride bağımlılık riskini artırır.

Doğru cevap: A. Zehirlenmeyi kolaylaştıran başlıca etkenler kısa sürede çok içmek, aç karnına içmek ve çocuk yaşta içmektir. Soğuk hava kandaki alkolü artırmaz; ama alkol vücut ısısını düşürdüğü için soğukta içmek donma (hipotermi) tehlikesini büyütür.

Doğru cevap: C. Ağır zehirlenmede vücut ısısı düşer, konuşma bozulur, olaylar hatırlanmaz ve bilinç bulanıklaşır. Alkol kimseyi daha dikkatli yapmaz.

Doğru cevap: D. Uzun süreli düzenli içmek tolerans, bedensel bağımlılık (alkol kesilince yoksunluk) ve ruhsal bağımlılık (içme isteği, kontrol kaybı) gelişimine yol açabilir. Her içende hepsi gelişmez ama hepsi görülebilir.

Doğru cevap: D. İçkiye çok zaman ayırmak, alkol yüzünden işi, aileyi ve sosyal etkinlikleri bırakmak ve planlanandan fazla içmek alkol kullanım bozukluğunun tanı ölçütleri arasındadır.

Doğru cevap: C. Alkol kullanım bozukluğu tedavi edilebilir: ilaç tedavileri, terapi ve destek grupları vardır ve birçok kişi iyileşir. Geri dönüşler sık olsa da "tedavisi yoktur" ifadesi yanlıştır.

Doğru cevap: C. Düzenli içen kişide aynı miktar zamanla daha az etki yapar ve aynı etki için daha fazla içmek gerekir; buna tolerans denir. Tolerans, alkol kullanım bozukluğunun tanı ölçütlerinden biridir.

Doğru cevap: B. Uzun süre çok içen birinin alkolü aniden kesmesinden genellikle 2 gün sonra başlayan ağır bilinç bulanıklığı, titreme ve hayal görme tablosudur (deliryum tremens). Tedavi edilmezse ölümcül olabilir; yoksunluk nöbetleri ise daha erken, ilk 1–2 günde görülür.

Doğru cevap: C. Yoksunlukta kaygı, huzursuzluk, uykusuzluk, titreme, terleme, dikkat bozukluğu ve nöbetler görülür. Neşeli ve mutlu bir ruh hali yoksunluğun tam tersidir.