Ehliyet geri alma: borcu yoktur yazısı ve iade şartları

Süre dolduğunda ehliyetini geri almak için iki şey belirleyici: geri alma süresinin bitmiş olması ve hakkında Karayolları Trafik Kanunu (KTK) kapsamında yazılmış bütün idari para cezalarının ödenmiş olması. İkinci şartı göstermenin yolu çoğu zaman vergi dairesinden alınan borcu yoktur yazısı. Bu yazıda ehliyet geri alma sırasında bu belgenin neden istendiğini, ödenmemiş eski bir cezanın işi nasıl uzattığını ve trafik şubesine gitmeden önce neleri kontrol etmen gerektiğini anlatıyoruz.

Promil sınırları ve ceza tutarlarının tamamı için alkollü araç kullanma cezası rehberine bak. Burada yalnız iade aşamasına odaklanıyoruz.

Kanun ne diyor?

KTK’nın 48. maddesinin 13. fıkrası, 7574 sayılı Kanunla 12.02.2026’da yeniden yazıldı. Metne göre bu madde uyarınca geçici olarak geri alınan sürücü belgesinin iade edilebilmesi için, kişi hakkında bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şart.

Burada iki ayrıntı önemli:

• Şart yalnız alkol cezasıyla sınırlı değil. KTK kapsamında yazılmış hız, park, kırmızı ışık gibi başka trafik cezaları da “tamamı” ifadesinin içinde.
• “Tahsil edilmiş olması” deniyor. Yani cezanın ödenmiş ve tahsilatın kayda geçmiş olması gerekiyor.

Bunun yanında geri alma süresinin dolmuş olması gerekiyor: ilk ihlalde 6 ay, beş yıl içindeki ikinci ihlalde 2 yıl, üçüncü ve sonrakilerde her seferinde 5 yıl (md. 48/5).

Borcu yoktur yazısı nedir, kim verir?

Trafik idari para cezaları; muhasebe birimlerine, vergi dairelerine ve Gelir İdaresi Başkanlığınca yetkilendirilen banka ve PTT aracılığıyla ödenebiliyor (KTK md. 115). Süresinde ödenmeyen cezalar için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uygulanıyor. Kısacası ödenmemiş trafik cezası bir kamu alacağı olarak takip ediliyor.

Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü’nün SÜDGE soruları sayfası, ehliyeti geri alırken eğitim belgesinin yanında vergi dairesinden alınan borcu yoktur kâğıdının da istendiğini, bunun 2013 yılının 6. ayından sonra ceza alanlar için geçerli olduğunu yazıyor. Bu sayfa 2022 tarihli; uygulamanın senin ilinde nasıl işlediğini gitmeden önce trafik şubesine sormanı öneririz.

Ödenmemiş eski bir ceza işi nasıl uzatır?

En sık yaşanan sorun, yıllar önce yazılmış ve unutulmuş bir cezanın iade gününde ortaya çıkması. Kanun bütün cezaların tahsil edilmiş olmasını istediği için:

• Geri alma süren dolmuş olsa bile, ödenmemiş tek bir ceza iadeyi durdurur.
• Süresinde ödenmeyen cezaya her ay yüzde 5 faiz eklenir. Bu şekilde bulunan tutar cezanın iki katını geçemez (KTK md. 115/1).
• Şart “tahsil edilmiş olması” olduğu için ödemenin kayda geçtiğinden emin olmadan şubeye gitme; emin değilsen vergi dairesine sor.

Bu yüzden ödeme ve kontrol işini geri alma süresi dolmadan, birkaç hafta önceden yapmak en mantıklısı.

Gitmeden önce kontrol listesi

1. Geri alma süren doldu mu? Kocaeli’nin sayfasına göre geri alma tutanağını ve sürücü belgesi ayrıntılarını en yakın trafik şubesinden alabiliyorsun.
2. Cezaların hepsi ödendi mi? e-Devlet’teki Emniyet Genel Müdürlüğü hizmeti “Sürücü Belgesi ve Şahıslara Yazılan Ceza Sorgulama” ile kayıtlarını görebilirsin.
3. Borcu yoktur yazısını aldın mı? Vergi dairesinden alınıyor. Hangi cezaları kapsadığını yazıyı alırken sor.
4. İkinci ihlaldeysen SÜDGE belgen sistemde mi? Sonucu e-Devlet’te “Sürücü Davranışları Geliştirme Eğitimi Sınav Sonucu Sorgulama” hizmetinden görebilirsin. Ayrıntılar başvuru sayfasında.
5. Üçüncü ihlaldeysen SÜDGE yerine psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi gerekir (md. 48/11).

Ehliyet nereden geri alınır?

Geçici geri alma ve iptal işlemlerini KTK’nın 6. maddesinde sayılan görevliler, yani trafik zabıtası ve genel zabıta yapıyor (md. 48/12). İade de trafik şubesi üzerinden işliyor.

Kocaeli’nin anlatımına göre ikinci kez geri alınan belge, süre bitince ilk alındığı yere gönderiliyor. Sayfadaki örnekte Sakarya’da verilen ve Bursa’da ikinci kez geri alınan bir ehliyet Sakarya’ya gidiyor. Başka bir ilde yaşıyorsan, ikamet ettiğin ildeki trafik şubesine dilekçeyle başvurup belgenin bulunduğun yere getirilmesini isteyebiliyorsun. Bu yüzden belgenin nerede olduğunu baştan öğrenmek zaman kazandırır.

SÜDGE’yi geçmek de ehliyeti kendiliğinden geri getirmiyor. Kocaeli’nin sayfası eğitimi tamamladıktan sonra ehliyetin ancak 2 yıllık süre dolmuşsa alınabileceğini yazıyor. Sürecin eğitim tarafı için eğitim süreci sayfasına bak.

Ehliyetim iptal edildiyse de aynı mı?

Hayır. Geçici geri alma ile iptal farklı şeyler:

• Geçici geri alma (alkolde 6 ay, 2 yıl, 5 yıl): süre dolunca ve şartlar tamamlanınca mevcut belgen sana iade edilir.
• İptal (ör. uyuşturucu tespiti, md. 48/8): belge iade edilmez. Yeniden ehliyet için sürücü kursuna gidip sınavları geçmen gerekir. Kursa başlayabilmek için iptalden itibaren en az beş yıl geçmiş olması, bütün idari para cezalarının tahsil edilmiş olması, psiko-teknik değerlendirme ve sürücülüğe engel hâl olmadığını gösteren sağlık kurulu raporu şart.

Yani ceza borcu şartı iki durumda da var; iptal durumunda buna kurs ve bekleme süresi ekleniyor.

KTK ek madde 17’ye göre (24.07.2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla değişik) ilk kez ehliyet alanlar ile belgesi iptal edilip yeniden ehliyet alanlar iki yıl aday sürücü sayılıyor. Bu dönemde araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanmak aday sürücü belgesinin iptaline yol açıyor.

Sık sorulan sorular

Borcu yoktur yazısı olmadan ehliyet verilir mi?

Kanunun aradığı şart bütün idari para cezalarının tahsil edilmiş olması. Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü bunun için vergi dairesinden borcu yoktur yazısının istendiğini yazıyor. Uygulama illere göre değişebileceği için kendi trafik şubene sor.

Sadece alkol cezasını ödemem yeter mi?

Yetmez. KTK md. 48/13 “bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamı” diyor; KTK kapsamındaki diğer trafik cezaları da dahil.

SÜDGE’yi geçtim, süre dolmadan ehliyetimi alabilir miyim?

Hayır. SÜDGE geri alma süresini kısaltmıyor. Kocaeli’nin sayfasına göre ehliyet ancak 2 yıllık süre dolmuşsa alınabiliyor.

Ehliyetim başka ilde geri alındı, nereden alacağım?

Kocaeli’nin anlatımına göre ikinci kez geri alınan belge, süre bitince ilk alındığı yere gönderiliyor. Yaşadığın ildeki trafik şubesine dilekçe verip belgeyi oraya getirtebiliyorsun.

Ödenmemiş cezam olup olmadığını nasıl görürüm?

e-Devlet’te Emniyet Genel Müdürlüğü’nün “Sürücü Belgesi ve Şahıslara Yazılan Ceza Sorgulama” hizmetinden. Emin olamadığın bir kayıt varsa vergi dairesine sorabilirsin.

Üçüncü kez geri alındıysa yine SÜDGE mi gerekiyor?

Hayır. Beş yıl içinde üç ve daha fazla geri almada SÜDGE yerine psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi isteniyor (md. 48/11). SÜDGE’nin kimleri kapsadığı SÜDGE nedir sayfasında.

Sonuç

Ehliyet geri almada en çok vakit kaybettiren şey eğitim değil, unutulmuş bir trafik cezası. Süren dolmadan birkaç hafta önce bütün cezalarını kontrol et, öde, borcu yoktur yazısını al ve belgenin hangi şubede olduğunu öğren. Kendi illerine özgü ayrıntılar için Kocaeli gibi il sayfalarına, aklına takılan bir şey olursa soru sor sayfasına bakabilirsin.

Bu yazı hukuki danışmanlık değildir. Kendi dosyan için trafik şube müdürlüğüne ya da bir avukata danış.